طبق گزارشهای میدانی از بازار آزاد تهران در امروز یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴ (۴ ژانویه ۲۰۲۶)، قیمت دلار با آرامشی نسبی اما در سطحی بسیار بالا آغاز به کار کرد. نرخ فروش اسکناس آمریکایی در ابتدای معاملات امروز حدود ۱۳۷،۰۰۰ تومان به ثبت رسید. این در حالی است که در برخی ساعات روز گذشته، قیمتها تا نزدیکی مرز ۱۴۰ هزار تومان نیز پیشروی کرده بودند.
فعالان بازار معتقدند که کاهش اندک قیمت در ساعات اولیه امروز، ناشی از «پولبک» یا بازگشت موقت قیمت برای کسب انرژی دوباره است و هنوز نشانهای از ریزش سنگین در بازار دیده نمیشود. در حال حاضر، قیمت خرید دلار از مردم در محدوده ۱۳۵،۶۵۰ تومان نوسان میکند که نشاندهنده فاصله (اسپرد) نسبتاً زیاد خرید و فروش به دلیل ریسک بالای معاملات است.
تفاوت معنادار دلار مرکز مبادله و بازار آزاد
یکی از چالشهای اصلی اقتصاد در آغاز سال ۲۰۲۶، شکاف عمیق بین نرخهای رسمی و غیررسمی است. در حالی که دلار در بازار آزاد بر روی پله ۱۳۷ هزار تومان ایستاده است، نرخ دلار مبادلهای (اسکناس) در مرکز مبادله طلا و ارز ایران در محدوده ۱۳۱،۶۲۴ تومان ثابت مانده است.
این اختلاف قیمت حدود ۵ تا ۶ هزار تومانی، تقاضا برای ارز سهمیهای را به شدت افزایش داده است. از سوی دیگر، نرخ دلار حواله که برای واردات کالاهای اساسی و واسطهای استفاده میشود، در کانال ۸۴،۸۰۰ تومان قرار دارد. این چندگانگی نرخها باعث شده است تا بسیاری از واردکنندگان نسبت به افزایش قیمت تمامشده کالاها در ماههای پیشرو هشدار دهند.
متغیرهای اثرگذار؛ چرا ترمز دلار بریده شد؟
تحلیلگران اقتصادی معتقدند چندین عامل کلیدی در رساندن دلار به این ارکان تاریخی نقش داشتهاند. نخستین عامل، ناترازی بودجه سال ۱۴۰۴ و انتظارات تورمی ناشی از آن است. با توجه به دادههای منتشر شده از بودجه، بازار نسبت به تامین منابع ارزی دچار تردید شده است.
عامل دوم، تحولات بینالمللی و آغاز سال نو میلادی است. به طور سنتی در ژانویه هر سال، تقاضا برای تسویه حسابهای ارزی شرکتها و همچنین سفرهای خارجی افزایش مییابد. علاوه بر این، نوسانات در شاخص دلار جهانی (DXY) و قیمت اونس طلا (که اکنون به رکورد ۴۳۳۰ دلار رسیده است) فشار مضاعفی را بر ریال ایران وارد کرده است. برخی گزارشها نیز از افزایش تقاضا در بازارهای مجاور مانند دلار هرات و سلیمانی حکایت دارند که همواره به عنوان پیشران قیمت در بازار تهران عمل میکنند.
پیشبینیها برای پایان سال؛ دلار به کدام سو میرود؟
نگاهی به مدلهای پیشبینی کلان نشان میدهد که اگر سیاستهای انقباضی بانک مرکزی با قدرت بیشتری اعمال نشود، احتمال خروج دلار از کانال فعلی و حرکت به سمت مرزهای بالاتر در بهمن و اسفند ماه وجود دارد. با این حال، برخی از تحلیلگرانِ خوشبین معتقدند که با تزریق احتمالی ارز از سوی بازارساز در روزهای آینده و فروکش کردن تقاضای فصلی ژانویه، بازار میتواند به یک ثبات نسبی در محدوده ۱۳۰ تا ۱۳۵ هزار تومان بازگردد.
در این میان، بازار ارزهای دیجیتال نیز سیگنالهای مشابهی صادر میکند؛ تتر (دلار دیجیتال) در معاملات امروز با قیمتی حدود ۱۳۷،۳۰۰ تومان داد و ستد میشود که نشاندهنده هماهنگی کامل بین بازار فیزیکی و دیجیتال ارزی در ایران است.
چشمانداز سرمایهگذاری؛ طلا یا دلار؟
با توجه به اینکه قیمت سکه طرح جدید در بازار امروز مرز ۱۴۹ میلیون تومان را لمس کرده است، بسیاری از سرمایهگذاران خرد بر سر دوراهی انتخاب بین طلا و دلار ماندهاند. واقعیت این است که در ژانویه ۲۰۲۶، قیمت ارز در ایران بیش از آنکه تابع عرضه و تقاضای واقعی باشد، تحت تأثیر «اخبار» و «انتظارات» است. به همین دلیل، کارشناسان توصیه میکنند که معاملهگران در این سطوح قیمتی با احتیاط رفتار کرده و از خریدهای هیجانی در اوج قیمتها پرهیز کنند.
