در حالی که به اواسط بهمنماه ۱۴۰۴ نزدیک میشویم، بازار خودروی ایران بار دیگر تحت تأثیر نوسانات شدید قیمتی و بروزرسانیهای جدید در خط تولید گروه خودروسازی سایپا قرار گرفته است. خودروی «شاهین» به عنوان پرچمدار محصولات داخلی سایپا، این روزها در صدر اخبار اقتصادی قرار دارد؛ از ثبت قیمتهای میلیاردی در کارخانه تا تغییرات فنی در نسخههای جدید، همگی نشان از ورود این سدان به فاز جدیدی از حیات خود در بازار ایران دارد.
جهش بیسابقه قیمت کارخانه در بهمن ۱۴۰۴
آخرین گزارشها از لیست قیمتهای رسمی گروه خودروسازی سایپا حاکی از آن است که قیمت کارخانهای تمامی تیپهای شاهین با افزایشی چشمگیر مواجه شده است. این افزایش که به گفته کارشناسان ناشی از بهروزرسانی هزینههای تولید و تورم بخشی صنعت خودرو است، باعث شده تا شاهین دیگر یک خودروی اقتصادی به حساب نیاید.
بر اساس آخرین جداول منتشر شده در ۱۸ بهمن ۱۴۰۴، قیمت شاهین G اتوماتیک در کارخانه به حدود ۹۸۳ میلیون تومان رسیده است. این در حالی است که نسخه لوکستر این خانواده، یعنی «شاهین پلاس اتوماتیک»، با ثبت رقم یک میلیارد و ۲۲۲ میلیون تومان در کارخانه، رسماً به باشگاه خودروهای میلیاردی سایپا پیوسته است. نسخههای دندهای نیز از این موج افزایش عقب نماندهاند؛ بهطوریکه شاهین G دندهای در نمایندگیها با قیمتی فراتر از ۹۱۸ میلیون تومان فاکتور میشود.
تلاطم در بازار آزاد؛ شاهین ۲ میلیاردی شد؟
در بازار آزاد، وضعیت به مراتب پیچیدهتر است. شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار که در سالهای اخیر همواره وجود داشته، اکنون به اوج خود رسیده است. گزارشهای میدانی از نمایشگاههای خودرو و پلتفرمهای خرید و فروش نشان میدهد که قیمت شاهین پلاس اتوماتیک مدل ۱۴۰۴ در بازار آزاد مرز ۲ میلیارد تومان را لمس کرده است.
شاهین اتوماتیک CVT نیز که در کارخانه زیر یک میلیارد تومان قیمت دارد، در بازار با رقمی نزدیک به یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان معامله میشود. این اختلاف قیمت فاحش، که در برخی مدلها به بیش از ۸۰ درصد میرسد، نشاندهنده تداوم تقاضای بالا و کمبود عرضه در کنار رفتارهای هیجانی بازار در مواجهه با نوسانات ارزی است.
ورود شاهین پلاس با قلب تپنده ME16
از بحث قیمت که بگذریم، مهمترین تحول فنی این خودرو در بهمنماه، تمرکز سایپا بر تولید انبوه نسخه «پلاس» است. شاهین پلاس که پاسخی به انتقادات نسبت به موتور ۸ سوپاپ قدیمی (M15TC) بود، حالا با موتور جدید ME16 به بازار عرضه شده است. این پیشرانه که در واقع نسخه ارتقایافته و ایرانیزه شده موتور EC5 پژو-سیتروئن است، ۱۶ سوپاپ داشته و حجمی معادل ۱.۶ لیتر دارد.
موتور جدید شاهین پلاس میتواند ۱۱۵ اسببخار قدرت و ۱۵۰ نیوتنمتر گشتاور تولید کند. برتری اصلی این موتور نسبت به نسخه توربوشارژ قبلی، حذف سیستم توربو و تبدیل آن به تنفس طبیعی است که استهلاک خودرو را در درازمدت به شدت کاهش داده و حساسیت آن به کیفیت بنزین را کمتر میکند. همچنین استفاده از گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک (ساخت شرکت DAE) در این مدل، تجربه رانندگی نرمتری را نسبت به گیربکسهای CVT قبلی فراهم آورده است.
چالش تعهدات معوق و اعتراض متقاضیان
با وجود جذابیتهای فنی نسخه پلاس، خبرهای ناخوشایندی نیز از سمت خریداران به گوش میرسد. بسیاری از متقاضیانی که در طرحهای پیشفروش سال قبل ثبتنام کرده بودند، از تأخیر در تحویل خودروهای خود گلایهمند هستند. برخی گزارشها حاکی از آن است که موعد تحویل تعدادی از خودروهای شاهین پلاس برای اسفند ۱۴۰۳ یا ابتدای ۱۴۰۴ بوده، اما با گذشت چندین ماه، هنوز دعوتنامهای برای خریداران صادر نشده است.
سایپا علت این تأخیرها را نوسانات در تأمین قطعات هایتک و بهروزرسانی خطوط تولید برای استانداردهای ۸۵ گانه اعلام کرده است، اما خریداران معتقدند افزایش قیمتهای ناگهانی در زمان تحویل، فشار مالی مضاعفی را به آنها وارد کرده است؛ چرا که طبق قرارداد، قیمت نهایی خودرو بر اساس نرخ روز تحویل محاسبه میشود.
رقابت تنگاتنگ شاهین و دنا پلاس در بازار ۱۴۰۴
در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، رقابت میان شاهین سایپا و دنا پلاس ایرانخودرو به نقطه اوج خود رسیده است. از نظر ایمنی، کارشناسان معتقدند پلتفرم SP100 شاهین به دلیل مهندسی مدرنتر و استفاده از ورقهای فولادی با استحکام بالا، در تصادفات عملکرد بهتری نسبت به پلتفرم قدیمی دنا (که ریشه در پژو ۴۰۵ دارد) نشان میدهد.
با این حال، دنا پلاس با تکیه بر موتور EF7 توربو و آپشنهای رفاهی گستردهتر، همچنان سهم بزرگی از بازار را در اختیار دارد. سایپا امیدوار است با عرضه گسترده شاهین پلاس و همچنین نسخه کراساوور این پلتفرم (آریا)، بتواند کفه ترازو را به نفع خود سنگین کند.
جمعبندی و چشمانداز آینده
خودرو شاهین در بهمن ۱۴۰۴ شرایط متناقضی را تجربه میکند. از یک سو با بهبودهای فنی و معرفی پیشرانه ۱۶ سوپاپ، به پختگی رسیده است و از سوی دیگر، با قیمتهای نجومی و چالشهای تحویل، از دسترس بخش بزرگی از طبقه متوسط خارج شده است. آینده این خودرو در سال ۱۴۰۵ تا حد زیادی به ثبات نرخ ارز و توانایی سایپا در ایفای تعهدات معوق بستگی خواهد داشت.
اگر بخواهیم در یک جمله وضعیت فعلی را توصیف کنیم، باید گفت شاهین اکنون لوکسترین و البته گرانترین تجربه رانندگی با یک خودروی ملی را برای ایرانیان رقم زده است؛ تجربهای که برای بهدست آوردنش باید بودجهای در ابعاد خودروهای وارداتی دستدوم سالهای گذشته در نظر گرفت.
