سریال ایرانی «برتا؛ داستان یک اسلحه» که به کارگردانی امیرحسین ترابی و تهیهکنندگی کامران حجازی ساخته شده است، پخش هفتگی خود را در پلتفرم فیلمنت آغاز کرده است. این سریال پس از پایان پخش سریال کمدی «اجل معلّق»، با فضایی کاملاً متفاوت، جایگزین آن شده و تلاش دارد تا ژانر معمایی-جنایی را در شبکه نمایش خانگی ایران با استانداردهای جدیدی تعریف کند. قسمت اول این سریال در روز جمعه ۹ آبان ۱۴۰۴ منتشر شد و قرار است در ۱۸ قسمت ادامه یابد.
داستان سریال حول محور یک تپانچه پلیس با نام “برتا” میچرخد که به طور ناگهانی گم میشود. این اسلحه در یک مسیر حادثهخیز، از دست پلیس بیرون آمده و دست به دست میان خلافکاران، مردم عادی، قربانیان و افراد به دنبال انتقام میگردد. هر مالک جدید اسلحه، ناخواسته رازها، گناهها و تقدیر خودش را آشکار میکند و همه شخصیتها را در یک چرخه از خشونت، قضاوت و تبعات انتخابهایشان گرفتار میسازد. در این میان، سرهنگ صمدی (با بازی شهرام حقیقتدوست)، مسئول پیگیری پرونده است و باید پیش از آنکه این مسیر خونین گسترش یابد، سرنخها را دنبال کرده و اسلحه را پیدا کند.
بازآفرینی کلیشه مأمور پلیس زخمی
یکی از نکات مورد توجه منتقدان در تحلیل قسمتهای ابتدایی «برتا»، شباهت پررنگ شخصیت اصلی آن، یعنی سرهنگ صمدی، به کلیشههای رایج در آثار پلیسی و جنایی است. این شخصیت که درگیر زخمهای قدیمی، گذشتهای تلخ و مبهم (از دست دادن همسر) است، در مرز میان حرفهگرایی و آشفتگی شخصی قرار دارد. منتقدان معتقدند این الگوی مأمور پلیس آسیبدیده، شباهت زیادی به کاراکترهای سریالهای پیشین با فضای مشابه (مانند «خونسرد») دارد و تکرار این کلیشه باعث شده که مخاطب با اثری کاملاً تازه روبرو نباشد.
با این حال، نویسندگان سریال (محمدمهدی عزیزمحمدی، علیرضا عطاالله تبریزی و امیرحسین ترابی) بر این باورند که ژانر جنایی و معمایی در ایران هنوز در آغاز راه است و «برتا» نسبت به آثار قبلی یک جهش دراماتیک و روایی مشخص دارد. به گفته آنها، تیم نویسندگی برای تکتک جزئیات و منطق دراماتیک سکانسها وقت زیادی صرف کردهاند تا یک سنتز کامل از داستان را ارائه دهند.
ترکیبی از تعلیق و تناقض در روایت
سریال «برتا» در قسمتهای نخست خود، یک مجموعه دوگانه نشان داده است. از یک سو، توانسته است با ایجاد تعلیق، پخش سرنخهای معمایی و ایجاد اتمسفر جنایی، کنجکاوی مخاطب را فعال نگه دارد و یک کشش داستانی مداوم ایجاد کند. ساختار ۱۸ قسمتی سریال نیز این امکان را به سازندگان داده است تا به شخصیتها و پروندههای پلیسی با دقت بیشتری بپردازند و از طولانی شدن بیمورد سریال جلوگیری شود.
اما از سوی دیگر، سریال با انتقاداتی نظیر شخصیتپردازیهای شلخته در برخی کاراکترها، رفتارهای نسنجیده و برخی اغواگریهای بحثبرانگیز روبرو شده است که به نظر منتقدان، باعث شدهاند حواشی و تناقضات، از قصه اصلی پیشی بگیرند. به اعتقاد برخی، این سریال، ملغمهای از ژانر جنایی معمایی، ملودرام شهری و بررسی پیامدهای اجتماعی خشونت است که سعی دارد مخاطب عام و خاص را راضی نگه دارد و همین تنوع هدف، گاهی به روایت اصلی آسیب میزند.
حضور پررنگ بازیگران مطرح
«برتا» از حضور جمعی از بازیگران نامآشنای سینما و تلویزیون بهره میبرد که به جذابیت بصری و داستانی آن کمک کردهاند. در کنار شهرام حقیقتدوست در نقش محوری، هنرمندانی چون مهدی حسینینیا، مهراوه شریفینیا، آناهیتا افشار، عرفان ناصری، سوگل خلیق و محمدرضا غفاری به ایفای نقش پرداختهاند. این تیم بازیگری قوی، به همراه عوامل تولید مجرب (مانند تدوینگر میثم مولایی و آهنگساز بامداد افشار)، نشاندهنده سرمایهگذاری قابل توجه پلتفرم بر روی این پروژه است.
در نهایت، موفقیت «برتا» در جلب رضایت نهایی مخاطبان و منتقدان، به توانایی آن در اتصال منطقی سرنخهای پخششده در طول ۱۸ قسمت و پرهیز از تکرار خطاهای ساختاری بستگی دارد؛ تا ثابت کند که ژانر جنایی ایرانی میتواند گام بلندی به سوی بلوغ بردارد.
